Το παιδί μου δεν κοινωνικοποιείται: Τι σημαίνει και πώς βοηθά η συναισθηματική ασφάλεια

Γιατί κάποια παιδιά δυσκολεύονται στην κοινωνικοποίηση – και τι πραγματικά χρειάζονται

Η κοινωνικοποίηση θεωρείται συχνά βασικός δείκτης “ομαλής ανάπτυξης”. Ένα παιδί που παίζει εύκολα με άλλα παιδιά, συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες και προσαρμόζεται γρήγορα σε νέες συνθήκες, αντιμετωπίζεται ως κοινωνικά επαρκές.

Τι συμβαίνει όμως όταν αυτό δεν έρχεται τόσο φυσικά;

Όταν ένα παιδί:

• μένει λίγο πιο πίσω

• παρατηρεί αντί να συμμετέχει.

• δυσκολεύεται στον αποχωρισμό.

• αντιδρά σε θόρυβο ή πολυκοσμία.

• κρατιέται από ρουτίνες ή αντικείμενα.

η πρώτη σκέψη συχνά είναι ότι “δεν κοινωνικοποιείται”.

Στην πραγματικότητα, η κοινωνικοποίηση δεν είναι η αφετηρία. Είναι το αποτέλεσμα.

Και πριν από αυτήν, προηγείται κάτι πολύ πιο θεμελιώδες:η αίσθηση ασφάλειας.

Η κοινωνική σύνδεση είναι νευροβιολογική διαδικασία

Η ικανότητα για σύνδεση δεν ξεκινά από τη συμπεριφορά. Ξεκινά από το νευρικό σύστημα.

Όταν ένα παιδί βρίσκεται σε κατάσταση έντασης, υπερδιέγερσης ή άγχους:

• η συγκέντρωση μειώνεται.

• η ανοχή στα ερεθίσματα περιορίζεται.

• η επεξεργασία κοινωνικών σημάτων δυσκολεύει.

• η αλληλεπίδραση γίνεται απαιτητική.

Το σώμα, σε τέτοιες στιγμές, δεν “επιλέγει” να συνδεθεί. Επιλέγει να προστατευτεί.

Έτσι εξηγούνται πολλές συμπεριφορές που συχνά παρερμηνεύονται:

• η απόσυρση.

• η αποφυγή ομαδικού παιχνιδιού.

• η ανάγκη για σταθερότητα.

• η έντονη αντίδραση σε αλλαγές.

• η προσκόλληση σε συγκεκριμένα αντικείμενα.
  

Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι άρνηση κοινωνικοποίησης. Είναι μηχανισμοί ρύθμισης.

Προσκόλληση: αδυναμία ή γέφυρα;

Πολλά παιδιά χρειάζονται “κάτι γνώριμο” για να αισθανθούν σταθερότητα.Ένα αντικείμενο, μια ρουτίνα, έναν συγκεκριμένο τρόπο έναρξης δραστηριοτήτων.

Αυτό δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας.

Η προσκόλληση είναι ένας φυσικός μηχανισμός που βοηθά το παιδί να ρυθμίσει το άγχος και να νιώσει ασφαλές. Και μόνο όταν υπάρξει αυτή η εσωτερική σταθερότητα, μπορεί να αναπτυχθεί η σύνδεση.

Η ένταξη δεν είναι προσαρμογή. Είναι αποτέλεσμα ασφάλειας.

Γιατί η πίεση φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα;

Συχνά, με καλή πρόθεση, οι ενήλικες ενθαρρύνουν:

«Πήγαινε παίξε.» «Μην είσαι ντροπαλός.» «Μπες στην ομάδα.»

Όταν όμως το παιδί δεν νιώθει ακόμη ασφαλές, η πίεση αυξάνει το άγχος και μειώνει περαιτέρω την ικανότητα για σύνδεση.

Η κοινωνικοποίηση δεν διδάσκεται μέσω επιβολής. Χτίζεται μέσω ρύθμισης.

Τι σημαίνει “ασφαλές περιβάλλον” στην πράξη;

Η ασφάλεια δεν είναι αφηρημένη έννοια. Δημιουργείται μέσα από:

• προβλεψιμότητα και σταθερότητα.

• σαφή όρια.

• ενήλικες που αναγνωρίζουν τις ανάγκες του παιδιού.

• σταδιακή έκθεση σε κοινωνικές καταστάσεις.

• εργαλεία αισθητηριακής και συναισθηματικής ρύθμισης.

Όταν το παιδί νιώθει ότι το περιβάλλον δεν το απειλεί,ότι γίνεται κατανοητό και δεν κρίνεται,τότε ανοίγεται.

Η σύνδεση γίνεται εφικτή μόνο όταν το σώμα έχει ηρεμήσει.

Πώς δουλεύουμε στο We Are WonderKids

Στο WonderKids, η κοινωνικοποίηση δεν αποτελεί το πρώτο βήμα.Αποτελεί τον στόχο που χτίζεται σταδιακά.

Ξεκινάμε από:

• αισθητηριακή ρύθμιση,

• ενίσχυση αυτοπεποίθησης,

• κατανόηση κοινωνικών σημάτων,

• δημιουργία ασφαλούς θεραπευτικού πλαισίου,

• μικρές, υποστηριζόμενες ομάδες.

Δεν ζητάμε από το παιδί να “ταιριάξει”.Δημιουργούμε χώρο όπου μπορεί να σταθεροποιηθεί.

Και μέσα από αυτή τη σταθερότητα, αναπτύσσεται η σύνδεση.

Τελικά

Η κοινωνικοποίηση δεν είναι δείκτης αξίας.Δεν είναι αγώνας ταχύτητας.Δεν είναι δοκιμασία.

Είναι μια φυσική διαδικασία που ανθίζει όταν υπάρχει ασφάλεια.

Η ασφάλεια προηγείται της ένταξης.

Και όταν αυτή υπάρχει, η ένταξη δεν επιβάλλεται — συμβαίνει.